زمان : بحبوحه جنگ
مکان : ستاد مشترک نیروهای مسلح

***************************

افسری که متصدی دریافت آمار و اسامی شهدای جبهه های جنگ است ، تصادفا متوجه شباهت "نام خانوادگی و نام پدر" سه شهیدی است که از سه محور عملیاتی در جبهه های مختلف جنگ ، بطور همزمان برایش ارسال شده.
 با کمی بررسی متوجه می شود که این سه شهید ، فرزندان یک مادرند که  با فاصله ی زمانی  کم ، به اعلی علیین پیوسته اند. و غمبارتر آنکه ، چهارمین و آخرین پسر نیز همچنان در جبهه های حق علیه باطل ، مشغول جانفشانی است.
 فورا این حقیقت تکان دهنده را به ریاست ستاد مشترک اطلاع داده شده و او نیز به سرعت برق و باد ، دو دستور صادر می کند :
اول آنکه طی یک مراسم رسمی ، به مادر پیر آن سه شهید اطلاع داده شود ، که او به سِمَت والای مادری سه شهید ، مفتخر شده و کشور به وجودش می بالد.
دوم آنکه : به مادر داغدیده اعلام شود که شما ، دِینِ خود را به وطن ادا کرده و استحقاق این را دارید که فرزند چهارم تان صحیح و سالم به خانه بازگردد و بلافاصله با تشکیل یک دسته ی خبره ی نظامی به فرماندهی یک سرگرد زبده ، آنها را به اروپا اعزام می کند تا "سرباز رایان" را که مشخص نیست در کدام جبهه جنگ با نیروهای نازی آلمان در حال نبرد است ، پیدا کرده و به سلامت به امریکا برگردانند ، حتی اگر تمام گروه اعزامی کشته شوند.

کمی غافلگیر شدید؟
حق دارید.
سال ها پیش بود که شاهکار متفاوت اسپیلبرگ " نجات سربازرایان" را تماشا کردم ، اما متعجب بودم که چرا علیرغم سبک تازه یی که اسپیلبرگ در ساخت آن بکار گرفته است ، حال و هوای فیلم برای من آشناست ؟ چرا احساس حضور در جبهه های خودمان را داشتم؟ چرا تا بدین حد ، اسپیلبرگ ادبیات دفاع مقدس ما را بکار گرفته است؟
گذشت تا چندی بعد ..
قضیه را برای یکی از اهالی فن  تعریف کردم ، خنده ای کرد و گفت : مگر خبر نداری؟
گفتم : چه چیز را؟
گفت : پس از شکار پنج جایزه اسکار توسط این فیلم ، منتقدین هالیوودی از اسپیلبرگ ، می پرسند ، این فیلم سنخیتی با سینمای اسپیلبرگ ندارد ، چرا؟؟
اسپیلبرگ پاسخ می دهد : درست است ، چون تِم اصلی فیلم و داستان را از تلویزیون ایران ، الهام گرفته ام.
می پرسند : نام آن برنامه چیست؟
پاسخ می دهد : " روایت فتح "  

راستش را بخواهید وقتی این قضیه را شنیدم ، بغُضی که  هنگام تماشای فیلم در گلو داشتم ، ترکید و بیاد مظلومیت سید مرتضی در "فهمیده نشدن سینمایش درخود ایران" سوختم.
توصیه می کنم فیلم را حتما ببینید.
کارگردان ، کلید واژه های فرهنگ دفاع مقدسیِ ما را با نهایت هنرمندی به نفع فرهنگ امریکایی ها مصادره کرده است.
در سکانس ماقبل آخرفیلم ، فرمانده ی (لحظه شهادت) دسته اعزامی نجات سرباز رایان ، به رایانِ جوان تاکید می کند که : سعی کن طوری زندگی کنی که ارزش کشته شدن ما چند نفر را بخاطرت داشته باشد.
و در سکانس پایانی ، (زمان حال) رایان پیر، در اواخر عمر بر سر مزار فرمانده ی شهید خویش می آید و می گوید : ای فرمانده ی شهیدم ، ای شهید همت ، ای شهید کاوه ، ای شهید علی هاشمی ، ای ... من روی قولم ماندم و طوری زندگی کردم که شرمنده ی شما نشوم و زنده ماندن من ارزش شهادت شما را داشت.

نکته : سالها بود دلم می خواست این قضیه و مظلومیت سینمای آوینی ( مظلوم از این زاویه که خودمان بلد نیستیم از باغ سینمایش میوه چینی کنیم ) را در این مورد ، به دوستان و دلسوزان " آیینه جادو" عرض کنم.اما توفیق دست نداد ، تا اینکه هفته ی گذشته ، آقای طالبی در برنامه ی نقد " به کجا چنین شتابان " این نکته را یادآوری کردند.
" نجات سرباز رایان " را حتما ببینید.  

مهران موزونی - والعاقبه للمتقین